یکی از اقسام توهین که گسترش زیادی در جامعه پیدا کرده، فحاشی در فضای مجازی است که قانونگذار برای آن مجازات در نظر گرفته است.
شاید در ترافیک و پشت چراغ قرمز یا در صف خرید نان یا هر مکان دیگری از سوی شخص یا اشخاص حقیقی به شما توهین شده باشد و از خود پرسیده باشید که آیا میتوانم فحاشی دیگران را اثبات کنم و آنها را به دادگاه بکشانم؟ این سوال خوبی برای شروع مقدمه مجازات فحاشی و توهین در قانون جدید است که پیش از این به طور مفصل راجع به آن صحبت کردهایم.
بررسی کامل ابعاد فحاشی در فضای مجازی
توهین به معنای خوار و خفیف یا کوچک کردن دیگران با الفاظ ناپسند و زشتی است که بیان آنها در عرف کار ناشایستی تلقی میشود. پیش از اینکه وارد عصر تکنولوژی شویم، فحش دادن امری رایج در ملأ عام یا رو در رو بود، اما از زمانی که دست هر کسی یک گوشی هوشمند قرار گرفته و همگی به اینترنت و بهترین راههای ارتباطی دسترسی پیدا کردهایم، چهره توهین و فحاشی تغییر یافته و از کوچه و بازار به شبکههای اجتماعی و پیامرسانها رسیده است.
فحاشی در فضای مجازی یکی از مهمترین جرائمی است که این روزها شاهد شیوع گسترده آن هستیم و مهمترین علت آن، استفاده نادرست از اینترنت و بستری است که برای رشد و تعالی زندگی انسان ساخته شده. امروز اینجاییم تا شما را با جرم توهین یا فحاشی در فضای مجازی و مجازات توهین پیامکی و تلفنی آشنا کنیم. با عریضه نگار همراه باشید.
فهرست عناوین
- توهین در فضای مجازی
- فحاشی در فضای مجازی چه ویژگیهایی دارد؟
- مراحل شکایت توهین در فضای مجازی
- مجازات توهین در فضای مجازی چیست؟
- نمونه شکواییه توهین در فضای مجازی
- اثبات فحاشی در فضای مجازی
- جزای نقدی توهین در سال ۱۴۰۳ چقدر است؟
توهین در فضای مجازی
گفتیم که امروزه چهره فحاشی و توهین تغییر پیدا کرده و از کوچه و بازار به گوشی تلفن و رایانه رسیده است. هر کسی که به وسیله وسایل ارتباطی از قبیل رایانه، گوشی هوشمند و سایر دستگاههایی که امکان برقراری ارتباط با افراد دیگر را فراهم میکنند، به دیگران فحش دهد یا توهین کند، مجرم شناخته شده و محکوم به جزای نقدی، حبس و شلاق خواهد شد.
برای اثبات توهین در فضای مجازی نیازی نیست که فحش یا ناسزایی که داده شده راست باشد یا دروغ و همین که به سه شکل گفتار، نوشتار یا رفتار ادا شود و محل آن در فضای مجازی باشد، جرم است. اما ویژگیهای جرم اهانت و فحاشی در قانون چیست؟
فحاشی در فضای مجازی چه ویژگیهایی دارد؟
در گذشته اگر فردی به صورت رو در رو و حضوری به دیگری توهین میکرد، امکان پیگیری و تعقیب قضایی بسیار راحت بود، چرا که هم شخص اهانت کننده را میشناختیم و هم میدانستیم که باید از چه کسی و در کجا شکایت کنیم، اما امروزه به خاطر دایره وسعت فضای مجازی، تعقیب کیفری بعضی از موارد نیازمند بررسیهای تخصصی و وقت گیر است که گاهی با شکست مواجه میگردد.
از طرف دیگر میتوان گفت که اغلب جرائمی که در فضای واقعی به وقوع میپیوندند، در فضای مجازی هم رخ میدهند و حتی بسیار بیشتر از فضای حقیقی با آنها درگیر هستیم. فحاشی پیامکی یا توهین تلفنی بسیار راحتتر از هنگامی است که حضوری و به طور فیزیکی انجام میشود.
همچنین مرتکبان این نوع جرائم میتوانند از یک شهر در شمال کشور به فرد دیگری که ساکن جنوب است، توهین کنند و محدودیتهای مرزی را از بین ببرند. از آنجایی که میلیونها ایرانی در پیامرسانهایی مثل تلگرام، توییتر و واتساپ فعالیت دارند و همواره در اکثر زمانها دسترسی به اینترنت دارند، به راحتی میتوانند مرتکب جرم فحاشی در فضای مجازی شوند. با این اوصاف ویژگیهای توهین در فضای مجازی به شرح ذیل است:
- گستردگی
- فراوانی
- فرامرزی بودن
- ارتکاب آسان
- تنوع داشتن
مراحل شکایت توهین در فضای مجازی
ممکن است بارها برایتان اتفاق افتاده باشد که در شبکههای اجتماعی یا به صورت پیامکی و تلفنی، مورد توهین فرد دیگری قرار گرفته باشید، اما به علت ناآگاهی از مراحل شکایت فحاشی در فضای مجازی و عدم اطلاع از قوانین و پروسه آن، بیخیال دردسرهای بعدی شوید و پیگیری قضایی نکنید.
خبر خوب اینکه جرم توهین پیامکی یا تلفنی یا فحاشی اینترنتی قابل پیگیری است و میتوانید با انجام گام به گام مراحلی که در ادامه این مطلب ذکر خواهد شد، حق خود را بگیرید.
گام اول: در اولین مرحله برای ثبت شکایت فحاشی در فضای مجازی باید با در دست داشتن مدرک به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی مراجعه کنید. (اسکرین شات، صوت یا فیلم) توجه داشته باشید که از صحت مدرک خود اطمینان حاصل کنید، زیرا اگر دادگاه با مدرکی که ارائه دادهاید، جرم را اثبات نکند، پرونده مختومه اعلام خواهد شد.
گام دوم: در این مرحله و پس از ثبت شکواییه، پلیس فتا وارد عمل شده و مدارک لازم را جمع آوری میکند. توجه داشته باشید که حتی اگر پیامک یا صوت پاک شده باشد، پلیس سایبری میتواند آنها را از روی تلفن بزه دیده بازگرداند.
گام سوم: پرونده در شهرهای بزرگ به دادسرای جرائم رایانهای ارجاع داده میشود و در شهرستانها دادسرای عمومی به آن رسیدگی میکند.
مجازات توهین در فضای مجازی چیست؟
قانونگذار در رابطه با توهین در فضای مجازی به ماده قانونی خاصی اشاره نکرده و حتی در جرائم رایانهای هم به آن اشاره نداشته و به همین خاطر باید برای آگاهی از مجازات مجرم به قانون مجازات اسلامی و ماده ۶۰۸ اشاره کرد که بیان میدارد:
«توهین به افراد، از قبیل فحاشی و استعمال الفاظ رکیک، چنانچه موجب حد قذف نباشد، به مجازات شلاق تا ۷۴ ضربه و یا ۵۰ هزار تا یک میلیون ریال جزای نقدی محکوم خواهد شد.»
همچنین میتوان برای استناد بیشتر به ماده ۱۶ قانون جرائم رایانهای نیز اشاره کرد که خاطرنشان میکند: «هر کس به وسیله سامانههای رایانهای یا مخابراتی، فیلم یا صوت یا تصویر دیگری را تغییر دهد یا تحریف کند و آن را منتشر یا با علم به تغییر یا تحریف منتشر کند، به نحوی که عرفا موجب هتک حیثیت او شود، به حبس از ۹۱ رزو تا ۲ سال یا جزای نقدی از ۵ میلیون ریال تا ۴۰ میلیون ریال یا هر دو مجازات محکوم میشود.»
نمونه شکواییه توهین در فضای مجازی
شاکی: ع.ق
مشتکی عنی: مجهول الهویه (در صورت آگاهی از نام و نام خانوادگی قید شود)
متن شکواییه: به استحضار میرساند که همسر اینجانب مدتی است که ترک منزل کرده و در منزل پدری خود سکنی گزیده است. بنده دادخواست الزام به تکمین تقدیم دادگاه کردهام، اما ایشان به جای تمکین و بازگشتن به منزل مشترک، با پیامک و در اینستاگرام و تلگرام به اینجانب و خانوادهام فحاشی و توهین میکند. با عنایت به مدارک فوق شامل تصاویر پیامکها و صوت و همچنین استعلام پلیس فتا و صحت سنجی ادعا، خواهشمندم با عنایت به ماده ۶۰۸ قانون مجازات اسلامی بخش تعزیرات و ماده ۱۶ قانون جرائم رایانهای، مرتکب جرم فحاشی را تعقیب کنید.
اثبات فحاشی در فضای مجازی چطور انجام میشود؟
وقتی صحبت از فحاشی در فضای مجازی میشود، اهانت کننده قطعا با استفاده از گوشی موبایل یا سایر وسایل ارتباطی اقدام به ارسال پیامک یا صوت یا فیلم کرده و با یکی از این سه روش، توهین میکند. برای اثبات جرم فحاشی در فضای مجازی و اثبات فحاشی پیامکی و تلفنی باید به موارد ذیل دقت داشت:
- پس از ارسال شکواییه به دادسرا، پلیس فتا کار خود را که شامل بازیابی اطلاعات و تبادل اطلاعات است، آغاز میکند.
- اسکرین شات از متن پیام و ضبط صدا یا در اختیار داشتن فیلم توهین به عنوان اماره به علم قاضی کمک میکند.
- در صورتی که به شما فحاشی یا توهین شده، سریعا نسبت به ثبت اسکرین شات و یا دانلود صدا و فیلم اقدام کنید، چرا که ممکن است فرد اهانت کننده پیام را ویرایش کرده و آنها را پاک کند.
- برای جلوگیری از حذف پیام توسط فرد اهانت کننده، سریعا اینترنت دستگاه خود را خاموش کنید تا مدرک شما از بین نرود.
جزای نقدی توهین در سال ۱۴۰۳ چقدر است؟
در سال ۱۳۹۹ شمسی و همزمان با تصویب قانون کاهش مجازات حبس تعزیری، مجازات جرم فحاشی به جزای نقدی درجه شش کاهش یافته است. البته قانونگذار براساس ماده ۲۸ قانون مجازات اسلامی، نرخ جزای نقدی را به تناسب افزایش تورم از سوی بانک مرکزی اعلام کرده و اصلاح آن را هر سه سال یک مرتبه به پیشنهاد وزیر دادگستری و تصویب هیأت وزیران، لازم دانسته است.
با این اوصاف، هم اکنون جزای نقدی توهین در سال ۱۴۰۳ به بیش از ۲۰ میلیون ریال تا ۸۰ میلیون ریال رسیده است. با توجه به این افزایش نرخ، آیا ضمانت اجرای چنین جرمی افزایش یافته است؟
سوالات متداول
۱. مجازات توهین در فضای مجازی چیست؟
برای آگاهی از مجازات جرم توهین در فضای مجازی باید به ماده ۶۰۸ قانون مجازات اسلامی و ماده ۱۶ قانون جرائم رایانه ای اشاره کرد. براساس این دو ماده مرتکب به جزای نقدی درجه شش، شلاق تا ۷۴ ضربه و حبس از ۹۱ روز تا ۲سال محکوم می شود.
۲. مراحل شکایت فحاشی در فضای مجازی چیست؟
اول از همه باید به همراه اسناد و مدارک به یکی از دفاتر خدمات قضایی مراجعه کنید و توجه داشته باشید که مدرک یکی از مهم ترین دلایل برای افزایش علم قاضی است. پس از آن شکواییه ثبت و ارسال می شود تا پلیس فتا به وظایف خود عمل کند. سپس پرونده در استان ها به دادسرای جرایم رایانه ای و در شهرستان های کوچک به دادسرای عمومی ارجاع داده می شود.
در عریضه نگار بخوانید:
