یکی از جرایمی که امروزه زیاد اتفاق میافتد، خیانت در امانت است که از سوی امین ارتکاب مییابد. در این مطلب به ذکر مجازات این جرم میپردازیم.
با نگاهی به قرآن کریم و روایات مختلف از پیامبران و امامان معصوم، متوجه میشویم که مردم به رعایت امانت و خیانت نکردن دعوت شدهاند و خائن به اموال دیگران مورد عذاب قرار گرفته و محکوم شناخته شده است. به طور کلی هنگامی که شخصی به دیگری مالی میسپارد تا از آن نگهداری کند، فرد گیرنده مال باید مثل چشمان خود از آن مال محافظت کند و قانون هم هر گونه دخل و تصرف در مال دیگری را محکوم کرده و فرد خاطی را مجرم و مشمول مجازات دانسته است.
قانون جدید مجازات اسلامی بخش تعزیرات، تغییراتی داشته و براساس قانون کاهش مجازات حبس تعزیری، جرم خیانت در امانت را جزو جرائم قابل گذشت آورده و این فرصت را به شاکی داده تا از گناه نابخشودنی مجرم بگذرد. هم اکنون مجازات فردی که خیانت کند از ۶ ماه تا ۳ سال حبس به نصف کاهش یافته است. با عریضه نگار همراه باشید.
فهرست عناوین
- خیانت در امانت و قانون مجازات اسلامی
- مجازات خیانت در امانت چیست؟
- مصادیق جرم خیانت در امانت
- مدارک لازم برای طرح شکایت خیانت در امانت
- نحوه شکایت از فردی که خیانت در امانت کرده
- مراحل رسیدگی به جرم خیانت در امانت
خیانت در امانت و قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)
قانونگذار در ذیل ماده ۶۷۴ قانون مجازات اسلامی بخش تعزیرات به جرم عام خیانت در امانت اشاره داشته و از مهمترین مصادیق آن به سوء استفاده از سفید مهر و سوء استفاده از ضعف نفس اشخاص اشاره کرده است. در این ماده به صراحت آمده است:
«هرگاه اموال منقول یا غیرمنقول یا نوشتههایی از قبیل سفته، چک و نظایر آن به عنوان اجاره، امانت، رهن یا برای وکالت یا هر کاری با اجرت یا بیاجرت به کسی داده شده و بنا بر این بوده است که اشیاء مذکور مسترد شود یا به مصرف معینی برسد، شخصی که آن اشیاء نزد اوست به ضرر مالکین آنها استعمال، تصاحب یا تلف یا مفقود نماید، به حبس از ۶ ماه تا سه سال محکوم خواهد شد.»
با عنایت به ماده فوق به این نتیجه میرسیم فرقی نمیکند که خائن با اجرت اقدام به نگهداری از مال دیگری کرده باشد یا بدون اجرت و این حربه قانونگذار برای فرار مجرمان از زیر بار مسئولیت بوده است. با این اوصاف اگر راننده کامیونی که در ازای حمل بار دیگران اجرت میگیرد، از دوست خود بابت حمل بارش اجرتی دریافت نکند و آن مال به هر دلیلی تلف شود، ممکن است با در نظر گرفتن سایر شرایط، خائن در امانت شناخته شود.
مجازات خیانت در امانت چیست؟
تا اینجا دانستیم که خائن در امانت کیست و جرم خیانت در امانت چیست و حالا این سوال مهم مطرح میشود که مجازات جرم خیانت در امانت چه چیزی خواهد بود؟ در صورت شکایت شاکی و بررسیهای دادگاه و محکوم شناخته شدن متهم، ماده ۱۰۴ اصلاحی قانون کاهش حبس تعزیری ترتیب اثر داده میشود.
با این اوصاف محکوم جرم خیانت در امانت به ۳ ماه تا ۱.۵ سال حبس تعزیری محکوم میشود که البته این جرم قابل گذشت است و مجرم میتواند در صورت رضایت شاکی، بری شود. با این حال قاضی دادگاه میتواند علاوه بر مجازات اصلی، مجازاتهای تبعی و تکمیلی برای مجرم در نظر بگیرد.
مصادیق جرم خیانت در امانت
در قانون مجازات اسلامی و در بعضی از مواد آن به اشکال مختلف امانت اشاره شده که از مهمترین آنها باید به موارد زیر اشاره کرد:
- ضعف نفس اشخاص
- سوء استفاده از سفید مهر
- اختلاس
- تصرف غیرقانونی در وجوه و اموال دولتی
- خیانت مستخدمان دولتی در اسناد دولتی
مدارک لازم برای طرح شکایت خیانت در امانت
در صورتی که مال خود را نزد فردی امین به امانت گذاشتهاید، اما آن فرد از اموال شما سوء استفاده کرده یا به اصطلاح خیانت کرده و قصد دارید از ایشان شکایت کیفری کنید، باید به دادگاه صالح، مدارک لازم را ارائه دهید که عبارتنداز:
- رسید مال سند یا مدرک سفید مهر واگذار شده به امین
- طرح شکایت و اظهارنامه درباره جرم تعیین شده
- شهود برای اثبات جرم خیانت در مقابل امانت
- اسناد و مدارکی برای آگاه کردن مراجع ذیل نفع از حقیقت ماجرا
نحوه شکایت از فردی که خیانت در امانت کرده
گفتیم که خیانت در امانت یکی از جرایم قابل گذشت است که با رضایت شاکی، حل و فصل میشود، اما در صورتی که همچنان بخواهید از خائن به دادگاه شکایت کنید، باید مراحل زیر را انجام دهید.
حضور در یکی از دفاتر خدمات الکترونیک قضایی
بعد از اینکه شکواییه خود را مبنی بر شکایت از فردی که خیانت در امانت کرده نوشتید، بایستی آن را ثبت کنید. (با این فرض که کد ثنا دارید و در سامانه ثبت نام کردهاید) در ادامه شکواییه خود را به دفتر خدمات الکترونیک قضایی میدهید تا ثبت شود.
تنظیم شکواییه
پر کردن فرم شکواییه و تنظیم صحیح و اصولی آن نیاز به تجربه و دانش دارد و نمیتوانید به تنهایی ریسک رد شدن شکواییه خود را توسط دادگاه تحمل کنید. به همین منظور بهتر است که از وکیل متخصص در عریضه نگار کمک بگیرید تا با راهنماییهای ایشان، مسیر پیروزی خود را هموار و آسان کرده باشید.
ارجاع شکواییه به مراجع صالح
پس از تنظیم صحیح شکواییه، بایستی مدارک خود را ضمیمه آن کرده و به مراجع ذی صلاح ارسال کنید. وظیفه ارسال این فرمها به عهده دفتر خدمات الکترونیک قضایی است.
مراحل رسیدگی به جرم خیانت در امانت
پس از مراجعه به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی و ارسال شکواییه، پرونده به منظور رسیدگی بیشتر به شورای حل اختلاف ارجاع داده میشود. شورا سعی میکند که مشکل پیش آمده را در جلسه رسیدگی حل کند تا شکایت به دادسرا و دادگاه نرود. در صورتی که طرفین دعوی صلح نکنند، پرونده به دادسرا ارسال خواهد شد.
دادسرا به ادعای طرفین شکایت گوش میدهد و مدارک و شواهد را بررسی میکند و سپس پرونده را برای صدور رأی به دادگاه میفرستد. قاضی دادگاه جزئیات و مفاد پرونده را به دقت مورد بررسی قرار میدهد و در نهایت رأی خود را صادر میکند. اگر دادسرا به این نتیجه برسد که شواهد و مدارک کافی برای مجرم بودن خائن وجود ندارد، پرونده به دادگاه ارسال نمیشود.
