چه کسانی باید ادعای خود را در سامانه ثبت مطرح کنند؟ در این مطلب فهرست کامل این افراد را برای شما مشخص کرده‌ایم.
به گزارش پایگاه خبری عریضه نگار، در فرآیند تثبیت و ثبت حقوق مرتبط با اموال غیرمنقول، شناسایی دقیق اشخاصی که دارای ادعا یا حق قابل طرح هستند، اهمیت بنیادین دارد. قانون‌گذار با هدف ایجاد شفافیت در مالکیت‌ها، جلوگیری از تعارض دعاوی و تسهیل سامان‌دهی وضعیت ثبتی املاک، گروه‌های مشخصی از اشخاص حقیقی و حقوقی را مکلف یا مجاز به ثبت و پیگیری ادعاهای خود کرده است. این دسته‌بندی‌ها به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که هم حقوق اشخاص حفظ شود و هم از بروز اختلافات گسترده در آینده پیشگیری گردد.
ثبت ادعا در سامانه مربوطه
در همین چارچوب، دامنه مشمولان تنها به مالکان رسمی محدود نمی‌شود، بلکه افرادی که نسبت به اعیان، منافع، حقوق انتفاعی یا ارتفاقی ادعا دارند و حتی دستگاه‌های اجرایی متولی اموال عمومی و دولتی را نیز در بر می‌گیرد. همچنین اشخاصی که پیش از راه‌اندازی سامانه‌های مرتبط، آرای قطعی در اختیار داشته‌اند، برای تثبیت وضعیت حقوقی خود باید مطابق سازوکارهای جدید اقدام کنند. در ادامه، گروه‌های مشمول به تفکیک معرفی می‌شوند.
افرادی که خود را مالک اعیان می‌دانند
کسانی که نسبت به بنا یا مستحدثات موجود بر یک ملک ادعای مالکیت دارند؛ از جمله واحدهای مسکونی، واحدهای تجاری، اراضی کشاورزی یا هر نوع اعیانی دیگری که بر عرصه‌ای احداث شده و مدعی، مالکیت آن را برای خود قائل است.
اشخاص مدعی مالکیت منافع برای مدتی بیش از دو سال
افرادی که مدعی‌اند بهره‌برداری یا منافع یک ملک برای دوره‌ای بیش از دو سال به آنان تعلق دارد. این ادعا می‌تواند در دو وضعیت مطرح شود:
- زمانی که ملک اساساً فاقد سند مالکیت رسمی است.
- حالتی که ملک دارای سند رسمی است، اما انتقال منافع بیش از دو سال به نام مدعی، در قالب سند رسمی ثبت نشده است.
مدعیان برخورداری از حق انتفاع طولانی مدت
اشخاصی که مدعی بهره‌مندی از حق انتفاع، اعم از عمری یا رقبی، برای مدتی بیش از دو سال نسبت به ملکی هستند که برای آن سند مالکیت صادر نشده است. این دسته خود را صاحب حق استفاده یا بهره‌برداری مستمر از ملک می‌دانند، بدون آنکه مالک عرصه باشند.
مدعیان حقوق ارتفاقی نسبت به ملک غیر
افرادی که ادعا می‌کنند در ملک متعلق به دیگری دارای حقوقی تبعی مانند حق عبور، حق مجری آب یا سایر حقوق ارتفاقی هستند. این ادعا نیز در دو حالت قابل طرح است:
- در مورد املاکی که فاقد سند مالکیت رسمی‌اند.
- در مواردی که ملک دارای سند رسمی است، اما حق ارتفاق مورد ادعا در مفاد سند درج نشده است.
نهادها و دستگاه‌های اجرایی
تمامی دستگاه‌های اجرایی کشور در خصوص اموال غیرمنقول عمومی یا دولتی که:
- مالکیت آن‌ها متعلق به دولت است،
- مسئولیت اداره یا تصدی آن بر عهده همان دستگاه قرار دارد،
- و تاکنون برای آن‌ها سند مالکیت حدنگار (کاداستری) صادر نشده است.
دارندگان آرای قطعی صادرشده پیش از ایجاد سامانه
اشخاصی که پیش از راه‌اندازی سامانه مربوطه، رأی قطعی مراجع قضایی یا قانونی را در اختیار داشته‌اند و اکنون برای تثبیت یا ثبت حقوق خود نیازمند اقدام در چارچوب سازوکار جدید هستند.
