اگرچه فراکسیون زنان مجلس رسما با طرح اصلاح قانون مهریه مخالفت کرده، این موضع همه اعضای این فراکسیون نیست. اما دلیل اختلاف نظر شدید در مجلس بر سر اصلاح قانون مهریه چیست؟
به گزارش عریضه نگار و به نقل از باشگاه خبرنگاران جوان، طرح اصلاح قانون مهریه مدتی است که در فهرست دستورکار مجلس قرار دارد اما تاکنون در صحن علنی مورد بررسی قرار نگرفته و امروز نیز خبری از احتمال خروج طرح اصلاح قانون مهریه برای بازنگری در مفاد آن آمده است.
اختلاف نظر شدید در مجلس بر سر اصلاح قانون مهریه و بلاتکلیفی این طرح
کلیات طرح اصلاح قانون مهریه با عنوان «طرح اصلاح موادی از قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی و برخی از احکام راجع‌به مهریه» در دی ماه ۱۴۰۳ در کمیسیون قضایی و حقوقی مجلس شورای اسلامی تصویب شد، اما در مدتی که قرار بر بررسی آن در صحن علنی بوده، کمیسیون قضایی و فراکسیون زنان و خانواده نتوانسته‌اند در مورد جزئیات اصلاح قانون مهریه به توافق برسند.
کمیسیون زنان و خانواده مدعی است، مواردی مانند مخالفت با کاهش سقف مهریه، عدم تعیین مدت مشخص برای پابند الکترونیکی و یک‌طرفه‌گرایی در این طرح می‌تواند مشکل‌ساز باشد.
بیشتر بخوانید: رئیس مرکز وکلای قوه قضاییه: حاکمیت ایران بر خلیج فارس همیشگی است+فیلم
حمایت یک‌طرفه از مردان بدهکار
زهرا خدادادی نماینده مردم ملکان و عضو فراکسیون زنان و خانواده مجلس شورای اسلامی درخصوص اصلاح قانون مهریه نوشته است: در طرح اصلاح موادی از قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی و برخی از احکام راجع به مهریه، با وجود برخی اصلاحات مفید، ما شاهد نوعی یک‌طرفه‌گرایی در حمایت از مردان بدهکار هستیم؛ درحالی‌که اصل عدالت ایجاب می‌کند طرحی با رویکرد متوازن و حمایتی برای هر دو طرف رابطه زندگی مشترک تدوین شود. ضمن آنکه بسیاری از زنان، در عمل برای گرفتن همین ۱۴ سکه هم باید ماه‌ها در راهرو‌های دادگاه دوندگی کنند. ما به هیچ وجه موافق مهریه‌های بالا نیستیم به خصوص که در دین مبین اسلام به سهل گیری در ازدواج و پایین بودن مهریه سفارش بسیار شده است. منتهی زمانی میتوانیم مهریه که عملا تنها ابزار حمایتی بانوان است را حذف نماییم که دستیابی به سایر حقوق مانند حق طلاق، حضانت، تنصیف اموال، اشتغال، مسکن، تحصیل، خروج از کشور برای بانوان تسهیل نماییم و از عدالت دور نشویم.
وی می‌افزاید:
کاهش سقف اجرای فوری مهریه از ۱۱۰ سکه به ۱۴ سکه، آن هم بدون ضمانت جایگزین مؤثر، در عمل تضعیف حقوق شرعی و قانونی زنان است. این اقدام، به‌جای تعدیل نظام مهریه، عملاً امنیت حقوق مالی زن در ازدواج را مخدوش می‌کند. مگر نه اینکه ماده ۲۲ قانون حمایت از خانواده سال ۱۳۹۱ برای حفظ کرامت خانواده و ایجاد تعادل در مسئولیت‌های زوجین تصویب شد؟ حال چگونه با کاهش یک‌طرفه ضمانت اجرا، می‌خواهیم از حقوق خانواده صیانت کنیم؟
عضو فراکسیون زنان و خانواده مجلس معتقد است: درباره سقوط حق حبس با پرداخت اولین قسط مهریه یا پذیرش اعسار، باید تأمل بیشتری کرد. حق حبس، نه یک ابزار تنش‌زا، بلکه یک مکانیسم تعادل‌بخش در حقوق زوجه است. برداشتن آن بدون ایجاد سازوکار حمایتگر، عملاً زن را از یکی از معدود ابزار‌های دفاع از حق خویش محروم می‌کند.
وی در پایان می‌گوید: اصلاح قانون مهریه از مواردی است که هم باعث نگرانی آقایان و هم بانوان است چون پرداخت مهریه برای مردان به‌دلیل گرانی‌های افسارگسیخته سکه بسیار سخت شده و مردان با تقاضای اعسار هم نمی‌توانند آن را پرداخت کنند به همین دلیل باید به زندان بروند که قوه قضاییه هم با افزایش زندانیان به‌ویژه زندانیان مهریه مخالف است البته به زندان رفتن مرد هیچ دردی از زن که طلبکار مهریه است دوا نمی‌کند و یک بلاتکلیفی برای طرفین ایجاد می‌کند.
بیشتر بخوانید: شرایط جدید دریافت کسری و بخشش اضافه خدمت رسما اعلام شد
مهریه، ابزار انتقام
علی آذری سخنگوی کمیسین قضایی و حقوقی مجلس شورای اسلامی با تاکید بر ضرورت اصلاح قانون مهریه، مسئله مهریه را یکی از مهمترین بحث‌هایی دانسته که جامعه و نهادهای اداری و قضایی درگیر آن هستند.
نماینده مردم فاروج و قوچان در مجلس افزود: طرح اصلاح موادی از قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی و برخی احکام مربوط به مهریه درواقع یک مطالبه‌ای است که کل حوزه اداری و مدنی از مجلس داشته است، اما مطالبه سخت و سنگینی است و تا همین الان نظریات مختلف حقوقی نتوانسته یک راه‌حلی بدهد که مثلا در بحث زندان برای اینکه فرد برای مهریه بازداشت و حبس نشود، حل شود و یا اینکه چرا مهریه از آن فلسفه وجودی خود که زوج با آن یک هدیه‌ای به‌عنوان مهریه بدهد که در آدرس‌های قرآنی و رفتار سیره اهل بیت (ع) ما است آن فلسفه هدیه، بخشش و ابراز محبت به ابزار تبدیل شده است.
آذری تصریح کرد:
امروز مهریه یک ابزار انتقام شده و از آن‌طرف حق طلاق برای زوج در مسئله حضانت فرزندان و دعاوی مربوط به خانواده باعث می‌شود که وقتی زوج و زوجه وارد آن دعاوی شوند دیگر نتوان روی خانواده حساب کرد که این نیاز باعث شده تا ما نگاه ویژه‌ای به بحث مهریه داشته باشیم.
سخنگوی کمیسین قضایی و حقوقی مجلس گفت: یک قسمت چالش برانگیز این قانون که امروز بانوان خیلی نسبت به آن نگران هستند این است که می‌گویند چرا در ماده ۲۲ این قانون ۱۴ سکه جایگزین ۱۱۰ سکه شده است البته قسمت صندوق بیمه پیش‌بینی شده و قسمت خوب دیگر اینکه سلاح و ابزار زوج که طلاق است نگاه شده، چون زوجه می‌گوید مهریه و زوج هم می‌گوید طلاق که اثبات عسر و حرج را از آن سختی برای زوجه خارج کردیم و با اصلاحی که در قانون مدنی شده این نگاه انجام شده است.
آذری بیان کرد: گاردی که یک قسمتی از بانوان ما در مورد این ۱۴ سکه گرفتند و شاید به حق هم باشد نگرانی آنان است در مورد اینکه بعد از ازدواج اگر پس از دوره‌ای رها شوند چه باید کنند که این نگرانی به‌واسطه همان نگاه ابزاری به مهریه است که ما باید با جایگزین‌هایی که گفتم و خیلی اساتید و حقوق‌دانان قائل به آن هستند آن را حل کنند، اما نظام قضایی ما نگران است که برای بحث‌های مالی کسی به زندان نرود.
بیشتر بخوانید: بخشنامه پیشگیری از اطاله غیرموجه در ارائه نظریه کارشناسی به زودی صادر خواهد شد
از چاله به چاه
کاملا مشخص است که طرح اصلاح قانون مهریه نتوانسته نظر نمایندگان مجلس را جلب کند و به همین دلیل مخالفت‌های مختلفی با آن وجود دارد.
در همین باره، عالیه زمانی کیاسری عضو فراکسیون زنان و خانواده مجلس شورای اسلامی درباره طرح اصلاح قانون مهریه گفت: مهمترین موضوعی که در قانون اصلاح مهریه وجود دارد این است که این موضوع هنوز خام است که به صحن بیاید و قبل از این طرح با ما در فراکسیون زنان و خانواده نه نشستی برگزار شد و نه مشاوره‌ای گرفته شد و نه طرح موضوعی شد.
عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس بیان کرد: به آقای قالیباف عرض کردیم زمان طرح این موضوع در صحن نیست و حتما باید نشست‌های مشاوره‌ای و مشورتی با فراکسیون زنان و خانواده وجود داشته باشد همچنین یک نشستی هم با آقای قالیباف داشته باشیم که این موضوع را پذیرفتند و با رئیس کمیسیون قضایی و حقوقی هم صحبت شد تا نشست مشترکی داشته باشیم.
نماینده مردم ساری و میاندرود در مجلس تصریح کرد:
اینکه ما چقدر شرایط موجود را تحلیل و شرایط موجود را ریشه‌یابی کردیم که مسائل و مشکلات مربوط به محکومیت‌های مهریه ریشه‌اش کجاست لذا به نظر می‌رسد این طرح بیشتر یک علامت‌درمانی را پیشنهاد می‌دهد و اگر بخواهیم خیلی همه جانبه‌تر به آن نگاه کنیم حتما باید صرفا به‌عنوان قضایی به آن نگاه نکنیم و جنبه‌های اجتماعی و فرهنگی طرح را باید لحاظ کنیم بنابراین افراد باید از حوزه‌های مختلف، کمیسیون‌های مختلف مجلس و فراکسیون زنان و خانواده و از خارج از مجلس بر روی آن کار کنند.
عضو فراکسیون زنان و خانواده مجلس اضافه کرد: مسئله دیگری که وجود دارد اینکه تغییر در مصوبات قانونی در این طرح است یا باید رویه‌های قضایی را اصلاح کنیم چون اصلاح رویه قضایی موضوع دیگری است چون خیلی از مسائل حوزه زنان و خانواده به‌دلیل این است که عزیزان ما در حوزه وکلا و قضات چقدر به همه بندهای قانونی و فرایندهایی که از آن می‌تواند استنتاجی اتفاق بیفتد، اشراف دارند که به نظر می‌رسد یک‌مقدار کمرنگ است.
زمانی گفت: یک بحث دیگر که باید بر روی آن به‌صورت زیرساختی کار شود باید مشاوره‌های حقوقی قبل از ازدواج را الزام کنیم مثل مشاوره‌های ژنتیک و آزمایش‌های خونی که از زوجین گرفته می‌شود را باید همه آنها را در کنار هم ببینیم در هر صورت با علامت‌درمانی براساس گزارش‌ها آن هم گزارش‌هایی که فقط خودمان را مبنای سنجش قرار دهیم نه‌تنها مسئله‌ای حل نمی‌شود بلکه از چاله به چاه می‌افتیم.
این نماینده مجلس با اشاره به اینکه درنظر گرفتن نوسانات شدید قیمتی ضروری است قابل قبول است اما تبدیل عددی به عدد دیگر و یا کاهش دادن اعداد قابل قبول نیست.
عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس اظهار کرد: اگر به اصل دینی و شرعی و به آیات قرآنی در این خصوص بخواهیم برگردیم بساط همه این مسائل برچیده می‌شود چون در شهرستان‌ها و در حوزه‌ها و جاهایی که مردم براساس فرهنگ و باور دینی در زمان عقد مهریه را پرداخت می‌کنند یا براساس استطاعتشان عدد مهریه را در نظر می‌گیرند می‌بینیم که آنجا اصلا چالش‌های این مدلی وجود ندارد و میزان جدایی و پرونده‌‌های طلاق ناشی از این مسائل هم کمتر است که نشان می‌دهد ما بیشتر از اینکه به‌دنبال مصوبات قانونی برای علامت‌درمانی باشیم باید به‌دنبال مواردی باشیم که مشکلات زیرساختی‌مان را بتوانیم حل‌وفصل کنیم در هر صورت فراکسیون زنان و خانواده با نگاه خانواده‌سالاری و تحکیم خانواده نه با نگاه مردسالاری یا زن‌سالاری یا مردستیزی یا زن‌ستیزی معتقدیم که این طرح زمان مطرح شدنش در صحن علنی مجلس نبوده و حتما باید نشست‌های مشترک را داشته باشیم سپس براساس آن جمع‌بندی شود که آیا زمان مناسب آن است یا نه.
بیشتر بخوانید: هفت وکیل و حقوقدان در فهرست ۱۰۰ چهره تاثیر گذار تایم برای سال ۲۰۲۵
مخالفت یک عضو زن فراکسیون زنان با نظر فراکسیون خودش
با وجود مخالفت فراکسیون زنان با طرح اصلاح قانون مهریه، یکی دیگر از اعضای این کمیسیون نیز از در مخالفت با کمیسیون درآمده و نظرش نسبت به دیگر اعضا متفاوت است.
الهام آزاد عضو فراکسیون زنان و خانواده مجلس شورای اسلامی می‌گوید: متاسفانه این قانون به خوبی تبیین نشده و یکسری می‌گویند چرا می‌خواهید برای مهریه سقف بگذارید و چرا قانون‌گذار می‌خواهد در این مسائل دخالت کند در صورتی که اصلا به این صورت نیست.
نماینده مردم نائین و خور و بیابانک در مجلس تاکید کرد:
هیچ سقفی برای مهریه تعیین نشده است و هر کس مختار است هر تعداد سکه‌ای که در توانش است یا میل دارد آن تعداد را تعیین کند؛ بحث ما درخصوص حبس است.
دبیر دوم کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات مجلس تصریح کرد: معتقد هستیم مهریه یک هدیه از طرف مرد به زن است و هر تعداد سکه‌ای که تعیین شد پسر موظف است پرداخت کند لذا اگر تمکن مالی داشته باشد دارایی او توقیف می‌شود، اما اگر تمکن مالی نداشت فقط تا ۱۴ سکه حبس و زندان دارد لذا هیچ اتفاقی در تعیین سقف مهریه نیفتاده و فقط حبس مهریه برداشته شده و فقط تا ۱۴ سکه می‌تواند به حبس برود و مابقی آن بر گردن پسر است و باید پرداخت کند و اگر اموالی داشته باشد توقیف می‌شود.
آزاد بیان کرد: بحث دیگر اینکه شاید برخی‌ها فرار از دِین کنند یعنی بروند اموالشان را بلافاصله به نام کسی دیگر کنند تا اموالشان توقیف نشود که در اینجا پیش‌بینی شده بعد از اینکه ازدواج صورت می‌گیرد اگر کوچکترین نقل و انتقال در دارایی مرد بیفتد برایش تعیین تکلیف شده در صورتی که الان این‌طوری نیست چون باید حکم محکومیت صادر شود تا اگر دارایی را انتقال داده بود برایش کیفر در نظر گرفته شود، اما در این قانون پیش‌بینی شده که به محض ازدواج اگر کوچکترین اتفاقی بیفتد یک مجازاتی در نظر گرفته می‌شود لذا این طرح به نفع خانم‌هاست.
عضو فراکسیون زنان و خانواده مجلس اظهار کرد: نکته بعدی ماده ۷ این قانون است که می‌توان گفت یک پکیج کامل حمایتی از بانوان ما است. چون حق طلاق با مرد است زن نمی‌تواند طلاق بگیرد، اما اگر زن مایل به ادامه زندگی نبود با بخشیدن مهریه حق طلاق برای زن حاکم می‌شود لذا متاسفانه بحث‌های حمایتی این طرح برای بانوان کمتر توضیح داده شده در صورتی که این طرح به نفع بانوان کشورمان است و تاکید می‌کنم که هیچ سقفی برای مهریه تعیین نشده است.
سخن آخر
اختلاف نظرها در مجلس بر سر لایحه چیز اصلا عجیبی نیست و کاملا طبیعی و حتی می‌توان گفت تا حدی سازنده است. اما اینکه در یک فراکسیون ۱۴ نفری زنان و خانواده، هرکس به نحوی ساز خود را می‌زند و این کمیسیون هنوز نتوانسته به جمع‌بندی و نظر واحدی درباره طرح اصلاح قانون مهریه برسد، در نوع خود شگفت‌انگیز است.
از سوی دیگر نظر دولت و قوه قضاییه درباره این طرح نیز بسیار مهم است چراکه اجرا و نظارت بر این قانون برعهده این دستگاه‌هاست و باید هماهنگی‌های لازم با آنها انجام شود.
در عریضه نگار بخوانید:
- تغییرات قانون مهریه: پایان حبس مهریه برای مردان +شرایط جدید پرداخت مهریه
- آیا دانشجویان اهل تسنن می توانند در آزمون قضاوت شرکت کنند؟
- انهدام شبکه فروش اینترنتی قرص سقط جنین؛ دستگیری مدیر سایت در البرز
- دستگیری زوج سارق خودرو با کمک دوربین های مداربسته در تهران
- فناوری در خدمت پلیس: شناسایی هویت مجرمان با اثر انگشت حتی بدون سابقه کیفری!
- پایان اعتبار اسناد دفترچه ای از امروز +نحوه تبدیل رایگان سند دفترچه ای به تک برگ
